Ακολουθήστε μας στο Google news

Με αφορμή τη «Λοκαντιέρα» στο Θέατρο Τέχνης, ο συνθέτης μιλά για τη δύναμη της ζωντανής μουσικής και τις δημιουργικές του αναζητήσεις

Ο Ανδρέας Κουρέτας ανήκει στη νέα γενιά δημιουργών που κινούνται με άνεση ανάμεσα σε διαφορετικούς μουσικούς κόσμους, από την κλασική και τη θεατρική μουσική μέχρι το ροκ και τις σύγχρονες φόρμες. Φέτος βρίσκεται στο Θέατρο Τέχνης ως διευθυντής ορχήστρας στη «Λοκαντιέρα», σε μουσική Δημήτρη Παπαδημητρίου και σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα.

Με αφορμή αυτή τη συνεργασία, μιλά στο loaded για τη δύναμη της ζωντανής μουσικής στη σκηνή, τη σχέση της μουσικής με το θέατρο, αλλά και για τη δημιουργική του διαδρομή ανάμεσα σε διαφορετικά είδη και καλλιτεχνικές αναζητήσεις.

Στην Αφροδίτη Παπακαλού

Φέτος σε βρίσκουμε στη Λοκαντιέρα στο Θέατρο Τέχνης ως διευθυντή ορχήστρας. Πώς προσεγγίζετε μουσικά αυτή την παράσταση; 

Η μουσική στην παράσταση αυτή έχει την ιδιαιτερότητα ότι ανήκει σε ετερόκλητα είδη όπως η ιταλική disco και pop, η νεομπαρόκ - νεοκλασσική μουσική και η rap. Είναι θα λέγαμε ένα crossover δημιούργημα του Δημήτρη Παπαδημητρίου το οποίο για να το προσεγγίσεις επιτυχώς χρειάζεται ανοιχτό μυαλό και δεξιότητες που ανήκουν και στην λόγια μουσική αλλά και στην σύχρονη popular μουσική. Γενικά, δεν πιστεύω στην καθαρότητα των ειδών, οπότε η μουσική συνθήκη στην παράσταση αυτή με ενθουσιάζει. Καταλυτική σημασία στην μουσική προσέγγιση της "Λοκαντιέρας" έχει η ζωηράδα και η εύθυμη και allegro διάθεση της comedia dell'arte.

Τι ρόλο παίζει η ζωντανή μουσική μέσα στη δράση;

Η ζωντανή μουσική στην παράσταση λειτουργεί δραματουργικά: υπογραμμίζει κωμικές στιγμές, τονίζει τις ερωτικές και σατιρικές σκηνές, εξυπηρετεί τις σκηνικές αλλαγές και χρωματίζει επιπλέον το νόημα της σκηνοθεσίας. Ο Γιάννης Κακλέας, ως ροκ εκρηκτική προσωπικότητα, αγαπάει την ζωντανή μουσική στις παραστάσεις του και θέτει τους μουσικούς παρόντες 100 τοις εκατό στην επιτέλεση του σκηνικού οράματός του, άλλοτε με δυναμισμό και άλλοτε με παιγνιώδη διάθεση.

Στην παράσταση παίζουν ζωντανά μουσικοί επί σκηνής. Πόσο αλλάζει αυτό την ενέργεια και τον ρυθμό μιας θεατρικής παράστασης σε σχέση με την προηχογραφημένη μουσική;

Η ζωντανή μουσική σε μια θεατρική παράσταση συνδιαμορφώνει την ενέργεια και τον ρυθμό μαζί με τους ηθοποιούς. Αλλά και στα σημεία που καλείται η μουσική απλά να ακολουθήσει τον ρυθμό των ηθοποιών, εκεί συμβαίνει μια "λεπτοδουλειά", μια μαγική συνέργεια του λόγου και της μουσικής, όπου νιώθεις μια μαγεία και μια ευχαρίστηση είτε είσαι ο μουσικός που παίζει, είτε ο θεατής που παρακολουθεί. Στα σημεία στα οποία ο Γιάννης Κακλέας με έχει βάλει να κάνω με το πιάνο αυτήν την λεπτοδουλειά, το αποτέλεσμα είναι πολύ όμορφο.

Η συνεργασία σου με τον συνθέτη Δημήτρης Παπαδημητρίου πώς προέκυψε και τι κρατάς από αυτή τη συνεργασία;

Η συνεργασία μου με τον Δημήτρη Παπαδημητρίου ξεκίνησε το  2019 στην θεατρική παράσταση "O Φτωχούλης του Θεού" σε σκηνοθεσία Ηλία Μαλανδρή που ανέβηκε στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Η πρώτη μου εμπειρία όμως από την μουσική του συνέβη όταν ήμουν 10 χρονών και άκουσα το soundtrack που είχε φτιάξει για την τηλεοπτική σειρά "Αναστασία". Θυμάμαι ότι είχα συγκλονιστεί από την μουσική της σειράς και προσπαθούσα με το αυτί να "βγάλω" στο πιάνο τα θέματα από τα τραγούδια που είχε γράψει. Μπορώ να πω εκ των υστέρων ότι η φανταστική μουσική του με επηρέασε και με διαμόρφωσε ως μουσικό. Κρατάω το ανοιχτό πνεύμα του, τα λόγια ουσίας, το πάθος του για την μουσική καθ' εαυτήν και τον ευχαριστώ από καρδιάς για την εμπιστοσύνη του.

Έχεις σπουδάσει μουσική τόσο στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών όσο και στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, με ειδίκευση στη μουσική για θέατρο και κινηματογράφο. Τι είναι αυτό που σε γοήτευσε περισσότερο στη μουσική για τις παραστατικές τέχνες;

Αγαπώ τους ηθοποιούς και τους χορευτές, το θέατρο, τον κινηματογράφο. Όταν μιλάω για την μουσική με έναν σκηνοθέτη ή έναν ηθοποιό, αισθάνομαι ότι μαθαίνω περισσότερα για την μουσική από όταν μιλάω για την μουσική με έναν μουσικό. Η μουσική είναι ένας μαγικός κρυμμένος  χώρος με πολλά επίπεδα και με έννοιες που δεν μπορείς να τις ορίσεις όλες με τις λέξεις. Για να μπεις σε αυτό το μυστικό δωμάτιο, μπορείς να μπεις με τις νότες αλλά για να φτάσεις στο τέρμα του δωματίου πρέπει να φτάσεις με την φαντασία και το όνειρο. Έτσι δηλαδή όπως φτάνει ένας σκηνοθέτης.

Έχεις γράψει μουσική για αρκετές θεατρικές και χορευτικές παραγωγές. Όταν συνθέτεις για θέατρο, ξεκινάς από το κείμενο, από τους χαρακτήρες ή από την ατμόσφαιρα;

Ξεκινάω από την ατμόσφαιρα του έργου, το vibe που νιώθω όταν βρίσκομαι στην πρόβα, από μια λέξη που θα πει ο σκηνοθέτης, μια έκφραση του προσώπου ή ένα βλέμμα ενός ηθοποιού. Αφού ξεκινήσω και βρω το πεδίο όπου θα κινηθώ, δοκιμάζω, σβήνω και κάνω συνεχείς διασκευές στις ιδέες που έχω αποφασίσει ότι είναι η ατμόσφαιρα του έργου μέχρι να φτάσω στο τελικό αποτέλεσμα. Στην διαδικασία της σύνθεσης, κατα την γνώμη μου, πρέπει να ξεκινάς στην αρχή μόνο με  φαντασία, ενσυναίσθηση, ένστικτο, όνειρο, όραμα και αφού κατέλθεις στο υποσυνείδητο, τότε να μπαίνει στο παιχνίδι η τεχνική.

Το 2022 παρουσίασες στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το ροκ μιούζικαλ Take me home. Πώς γεννήθηκε η ιδέα ενός ροκ μιούζικαλ με θέμα την επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα;

To ροκ μιούζικαλ Take me Home, που παρουσιάστηκε στις 27/4/2022 στην αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, ήταν μια πρωτοβουλία του κινήματος για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα Athena Take me Home και της ιδρύτριάς του-σχεδιάστριας μόδας Αθηνάς Τρανούλη και πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη και τη συνδιοργάνωση της Περιφέρειας Αττικής.

Η Αθήνα Τρανούλη και οι συνεργάτες της μου ανέθεσαν να γράψω την μουσική και τους στίχους για ένα ιστορικό και ευαίσθητο θέμα που αφορά όλους τους Έλληνες. Η ροκ μουσική και αισθητική που επέλεξα και η ιστορία της παράστασης θεωρώ ότι ταιριάξανε με έναν μοναδικό και ιδιαίτερο αισθητικά τρόπο, παρότι φαινομενικα ασύνδετο. Το ρίσκο χρειάζεται αρκετές φορές σε αυτήν την δουλειά.

Έχεις επίσης ασχοληθεί με τη μετάφραση και προσαρμογή στίχων, όπως στο μιούζικαλ Hair. Πόσο δύσκολο είναι να μεταφέρεις ένα τόσο εμβληματικό έργο σε μια άλλη γλώσσα χωρίς να χαθεί η ενέργεια και το πνεύμα του;

Για να γράψω στα ελληνικά τους στίχους του Hair, δεν σκέφτηκα πολύ πριν ξεκινήσω να γράφω γιατί πολλές φορές η υπερβολική ανάλυση οδηγεί σε μπλοκαρίσματα. Προσπάθησα να νιώσω και πάλι την ατμόσφαιρα που υπήρχε πίσω από τις λέξεις και να λειτουργήσω στα "κόκκκινα" όσον αφορά το πάθος και την ομορφιά του κειμένου. Εννοώ ότι προετοιμαζόμουν κάθε φορά που καθόμουν να γράψω  με συγκέντρωση και στοχευμένη σκέψη και με ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας με το μαγικό πεδίο της μουσικής. Οι λέξεις μιλάνε και εσύ πρέπει να τις ακούσεις στην σωστή συχνότητα. Το εργαλείο για να βρεις την σωστή συχνότητα είναι η ψυχή σου.

Ως μουσικός κινείσαι από το πιάνο και το κλασικό τραγούδι μέχρι την ηλεκτρική κιθάρα και το ροκ. Πόσο επηρεάζει αυτή η πολυποίκιλη διαδρομή τον τρόπο που γράφεις μουσική;

Η μουσική που γράφω επηρεάζεται από αυτά που έχω ζήσει, σκεφτεί και ονειρευτεί, από τις σπουδές μου, από τις εμπειρίες μου, από αυτό που είμαι. Κάθε φορά που ξεκινάω να γράψω μουσική, είναι για μένα μια περιπέτεια που δεν ξέρω ακριβώς πού θα με οδηγήσει. Ένα ταξίδι. Σίγουρα δεν φοβάμαι να πειραματισθώ και να ταξιδέψω σε καινούριες διαδρομές και δρομάκια που δεν είχα πάει πιο παλιά. Οι δρόμοι της συμφωνικής μουσικής, του ροκ, της ηλεκτρονικής μουσικής, όλες οι μουσικές πηγάζουν από τον εσωτερικό σου κόσμο και περιγράφουν με διαφορετικό τρόπο τον εξωτερικό. Δεν υπάρχουν καλές και κακές μουσικές. Όπως λέει και ο Φερνάρντο Πεσόα, "όλα αξίζουν τον κόπο, αν η ψυχή δεν είναι μικρή".

Παράλληλα έχεις και το προσωπικό σου project Given Free Rein με δισκογραφικές δουλειές. Εκεί εκφράζεις μια διαφορετική πλευρά σου ως δημιουργός;

Το προσωπικό μου project Given Free Rein είναι το project με το οποίο άρχισα να εκφράζομαι ως δημιουργός συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής και μουσικός. Όπως λέει και το όνομα "given free rein", επιδιώκω να είμαι αυτός στον οποίο έχει δοθεί το ελεύθερο, που δεν έχει κάποιο χαλινάρι (rein) που να τον κρατάει δέσμιο σε κανέναν κανόνα όσον αφορά την μουσική. Η ελευθερία, το πάθος για την μουσική καθ'εαυτήν, ο πειραματισμός και η ανυπαρξία του τι "πρέπει" και τι δεν "πρέπει" στην μουσική είναι αυτά που χαρακτηρίζουν την μουσική που κυκλοφορώ ως Given Free Rein. Για αυτό και έχω κυκλοφορήσει μουσικές από industrial hard rock μέχρι EDM με ελληνικό στίχο. Αυτές τις αρχές προσπαθώ να τις εφαρμόζω σε όλες τις δουλειές μου.

Υπάρχει κάποια στιγμή πάνω στη σκηνή – είτε σε πρόβα είτε σε παράσταση – που να σε έχει συγκινήσει ιδιαίτερα ως μουσικό;

Θυμάμαι στην παράσταση Grease με πρωταγωνίστρια την Μάρω Κοντού, στην οποία ήμουν μαέστρος και έπαιζα και πιάνο, υπήρχε ένας μονόλογος τον οποίο έλεγε η Μάρω Κοντού και εγώ έπαιζα έναν αυτοσχεδιασμό τον οποίο κάθε φορά τον μέτραγα πάνω στα λόγια και τον προσάρμοζα.  Εγώ ήμουν στο πάνω μέρος της σκηνής και δεν είχα οπτική επαφή με την κυρία Κοντού. Ούτε η ίδια μπορούσε να με δει. Παρόλα αυτά ένιωθα ότι άκουγε και μέτραγε την μουσική όπως εγώ άκουγα και υπολόγιζα τις λέξεις χωρίς να κοιταζόμαστε και να εξηγούμε. Και κάθε φορά συγχρονιζόμασταν μαγικά χωρίς να μπορούμε να εξηγήσουμε από πριν τι ακριβώς θα κάνουμε. Αυτή είναι η μαγική συνέργεια της μουσικής και του θεάτρου, της τέχνης γενικά. 

Και άλλη μια φοβερή στιγμή ήταν στην παράσταση Take me Home όταν συνόδευα με το πιάνο μου τα λόγια της Μελίνας Μερκούρη που μίλαγε για τα Μάρμαρα του Παρθενώνα. Συγκίνηση και συνάντηση του παρελθόντος με το παρόν.

Τι είναι αυτό που πιστεύεις ότι μπορεί να κάνει η μουσική μέσα στο θέατρο; Να υποστηρίξει την ιστορία ή να γίνει και ένας “κρυφός χαρακτήρας” της παράστασης;

Η μουσική μπορεί να κάνει και αυτά και άλλα τόσα και μπορεί να κάνει τα πάντα. Ό, τι θέλει κάποιος να κάνει με την μουσική σε μία παράσταση, μπορεί να το πετύχει. Δεν υπάρχουν κανόνες και περιορισμοί.

Τι άλλο ετοιμάζεις καλλιτεχνικά για το επόμενο διάστημα;

Αυτόν τον καιρό παράλληλα με τις παραστάσεις της Λοκαντιέρας γράφω την μουσική για το θεατρικό έργο "Συναίνεση" της Νίνας Ρέιν, που θα ανέβει στο Σύγχρονο Θέατρο σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά στις 17 Απριλίου. Ένα σύγχρονο έργο για το οποίο κατασκευάζω ένα ηλεκτρονικό dark-wave soundtrack.